AIR DAN KOSMOLOGI KUASA DALAM AL-TARIKH SALASILAH NEGERI KEDAH: ANALISIS HIDRO-SIMBOLIK

WATER AND THE COSMOLOGY OF POWER IN AL-TARIKH SALASILAH NEGERI KEDAH: A HYDRO-SYMBOLIC ANALYSIS

Abstract

Abstrak 

Kajian ini membina kerangka hidro-simbolik yang bukan sahaja muncul sebagai unsur alamiah dalam Al-Tarikh Salasilah Negeri Kedah, tetapi berfungsi sebagai simbol kuasa, sakraliti dan sempadan politik dalam imaginasi kesultanan Melayu awal. Berbeza dengan pendekatan historiografi konvensional yang bersifat istana-sentris dan menekankan salasilah sebagai alat legitimasi dinasti, makalah ini menafsirkan air sebagai naratif kuasa yang tersembunyi dalam teks. Air tidak hanya berperanan sebagai unsur alamiah, tetapi dimobilisasi sebagai strategi simbolik untuk meneguhkan keabsahan raja melalui hubungan dengan kosmologi dan penandaan ruang kekuasaan. Kerangka ini dibina berasaskan tiga dimensi utama: (1) air sebagai manifestasi kosmologi kuasa, (2) air sebagai tapak dan sempadan kekuasaan diraja, dan (3) air sebagai ingatan warisan dalam naratif sejarah Kedah. Dengan pendekatan ini, makalah ini menawarkan satu struktur makna yang mengaitkan air dengan prinsip pemerintahan, keabsahan spiritual dan geopolitik tempatan. Analisis ini disokong oleh pembacaan kritikal terhadap petikan-petikan utama dalam Al-Tarikh Al- Salasilah Kedah serta perbandingan dengan kerangka teori daripada Anthony Milner, Turner, Brahams & Harris dan Jamie Linton, namun tetap berpaksikan kerangka konseptual yang dibangunkan daripada teks itu sendiri. Kesimpulannya, artikel ini menegaskan keperluan membaca semula teks Melayu tradisional dengan lensa simbolik dan konseptual baharu yang lebih peka terhadap dimensi air sebagai struktur kuasa, memori dan kosmologi dalam wacana kesusasteraan Melayu.

Kata kunci: Al-Tarikh Salasilah Negeri Kedah, Air, Kedah, Hidro-Simbolik, Kesusasteraan Melayu, Sejarah Melayu

Abstract 

This study constructs a hydro-symbolic framework in which water is not merely portrayed as a natural element within Al-Tarikh Salasilah Negeri Kedah, but functions as a profound symbol of power, sacrality, and political boundary in the imaginative world of the early Malay sultanate. In contrast to conventional historiography, which is palace-centric and emphasises genealogy as a tool of dynastic legitimacy, this article interprets water as a hidden narrative of power embedded in the text. Water does not merely serve as a natural element; it is mobilised as a symbolic strategy to affirm royal authority through its associations with cosmology and the spatial demarcation of sovereignty. The framework is built upon three principal dimensions: (1) water as a manifestation of the cosmology of power, (2) water as the site and boundary of royal authority, and (3) water as a repository of heritage memory within the historical narrative of Kedah. Through this approach, the article offers a structure of meaning that links water to the principles of governance, spiritual legitimacy, and local geopolitics. The analysis is grounded in a critical reading of key passages from Al-Tarikh Salasilah Kedah, alongside comparative theoretical perspectives from Anthony Milner, Victor Turner, Brahms and Harris, and Jamie Linton, while remaining anchored in the conceptual framework generated from the text itself. In conclusion, this article emphasizes the necessity of re-reading traditional Malay texts through new symbolic and conceptual lenses that are more attentive to water as a structure of power, memory, and cosmology in Malay literary discourse. 

Keywords: Al-Tarikh Salasilah Negeri Kedah, Water, Kedah, Hydro-Symbolic, Malay literary, Malay History